Με όποιον δάσκαλο καθήσεις τέτοια γράμματα θα μάθεις

«Με όποιον δάσκαλο καθήσεις τέτοια γράμματα θα μάθεις», λέει ο θυμόσοφος λαός. Γνωμικά μέσα από την εμπειρία της ζωής που είναι σοφά καταγεγραμμένα. Το ίδιο ισχύει φυσικά και στον αθλητισμό. Ο δάσκαλος, αυτός που θα σου μάθει τα βήματα στη ζωή και στα σπορ, αποτελεί κεφαλαιώδες θέμα για την εξέλιξη των κολυμβητών και κολυμβητριών.

Στο συγκεκριμένο άρθρο επιχειρούμε την καταγραφή των προπονητών κολύμβησης που άφησαν ιστορία στον χώρο. Που έγραψαν με χρυσά γράμματα την παρουσία τους και ανέδειξαν μεγάλους πρωταθλητές. Εκείνους που επί σειρά ετών προσέφεραν στην κλασική κολύμβηση. Όπως θα διαπιστώσετε στην καταγραφή των πρωταγωνιστών προπονητών η έρευνα μας ξεκινά από τα πρώτα χρόνια ίδρυσης της κολυμβητικής ομοσπονδίας και φτάνει μέχρι το σήμερα. Είναι βέβαιο, παρά το γεγονός ότι παραθέτουμε αμέτρητα ονόματα, ότι μπορεί να λησμονήσουμε κάποιους. Ζητάμε συγνώμη και είμαστε στην διάθεση των αναγνωστών να συμπληρώσουμε την αναφορά σε προπονητές θρύλους του χώρου.

Ποιος καταγράφεται ως ο πρώτος προπονητής κολύμβησης που συνεργάστηκε με την ομοσπονδία (ΕΚΟΦ τότε); Την δεκαετία του ‘30 ο Κλεάνθης Παλαιολόγος. Σπουδαίος δάσκαλος που υπηρέτησε τον κλασικό αθλητισμό και την κολύμβηση στην Μυτιλήνη.

Ο Μαγυάρος Όττο Σίμιτσεκ, γεννήθηκε το 1909 στην Βουδαπέστη. Ήρθε στην Ελλάδα, προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες στον ελληνικό αθλητισμό και αποτέλεσε προπονητή κολύμβησης του Ολυμπιακού την δεκαετία του ‘50.

Ο Ανδρέας Γαρύφαλλος πέρασε στην ιστορία ως ο «πατριάρχης» της ελληνικής υδατοσφαίρισης. Γνωρίζετε όμως ότι ήταν προπονητής κολύμβησης στον ιστορικό Εθνικό; Ήταν αυτός που την δεκαετία του ‘50 προσέφερε υπηρεσίες και παρέδωσε τα σκήπτρα στον μετέπειτα επί σειρά ετών τεχνικό των Πειραιωτών, τον Χρήστο Χούμα.

Ο Γιώργος Μπίας, ένας Κρητικός από τον Άγιο Νικόλαο, διεκδικεί τον τίτλο του κορυφαίου προπονητή κολύμβησης όλων των εποχών. Τις δεκαετίες του 60, του 70 και του 80, ανέδειξε μεγάλους πρωταθλητές και κατέστησε γνωστό σε πανελλήνιο επίπεδο το κολυμβητικό τμήμα του Εθνικού ΓΣ. Ήταν ο προπονητής της Ελένης Αυλωνίτου που έγινε η πρώτη γυναίκα που έλαβε μέρος σε Ολυμπιακούς Αγώνες (1972), ενώ στην συνέχεια έφερε τον Χαράλαμπο Παπανικολάου στην κορυφή της Ευρώπης (ως έφηβος). Το σημερινό κολυμβητήριο στο Λασίθι έχει το όνομα του.

Τρεις οικογενειακοί φίλοι υπηρέτησαν για περισσότερα από 60 χρόνια την προπονητική στο κολύμπι. Θεωρούνται από τους μεγαλύτερους προπονητές συνεργαζόμενοι με πολλά μεγάλα σωματεία και την κολυμβητική ομοσπονδία. Πρόκειται για τον Ανδρέα Ζώτο, που έδωσε τίτλους και κατέστησε πρωταθλητές, συλλόγους όπως ο Παναθηναϊκός, ο Ολυμπιακός, ο Πανελλήνιος, ο ΑΝΟ Γλυφάδας, ο Νηρέας Χαλανδρίου και το Ελληνοαμερικανικό Κολλέγιο. Ο Χρήστος Χούμας που ξεκίνησε από τον Εθνικο Πειραιά και οδήγησε τον κολυμβητικό χώρο ως τεχνικός σύμβουλος της ΚΟΕ για τέσσερις δεκαετίες. Ο Βαγγέλης Βούλτσος που μετά την μεγάλη καριέρα σαν πολίστας και κολυμβητής την δεκαετία του 60 και του 70, έγινε προπονητής κολύμβησης, αρχικά σε σωματεία όπως ο ΑΟ Παλαιού Φαλήρου, ο Παναθηναϊκός και ο Αρης Θεσσαλονίκης και στην συνέχεια εργάστηκε ως ομοσπονδιακός τεχνικός και σύμβουλος της ΚΟΕ στην Θεσσαλονίκη.

Ο Δημήτρης Καρύδης ήταν την δεκαετία του 60 ένας πεταλουδίτσας ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Στην συνέχεια υπηρέτησε την προπονητική και συνέδεσε το όνομά του με αναρίθμητους τίτλους με τον Ολυμπιακό, αναδεικνύοντας προσωπικότητες στον χώρο.

Ανάλογη ήταν και η πορεία του Νίκου Γέμελου, νυν προέδρου του Συνδέσμου προπονητών που στήριξε την κυρίαρχη παρουσία του Ολυμπιακού στο κολύμπι, ενώ παράλληλα συνέδεσε το όνομά του με την πορεία του Ολυμπιονίκη Σπύρου Γιαννιώτη στην ανοικτή θάλασσα και τα αλλεπάλληλα μετάλλια που κατέκτησε σε Ολυμπιακούς Αγώνες, Παγκόσμια και Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα.

Πως μπορεί να μην καταγραφούν στην ιστορία οι προπονητές που οδήγησαν Έλληνες κολυμβητές στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης; Πως είναι δυνατόν να λησμονήσουμε τον Χρυσάφη Βαγγελακάκη που το 2005 ήταν δίπλα στον Άρη Γρηγοριάδη όταν ο κολυμβητής του Άρη Θεσσαλονίκης κατακτούσε το χρυσό μετάλλιο στα 50 ύπτιο του παγκοσμίου πρωταθλήματος στο Μόντρεαλ;

Τι να πει κανείς για τον Παναγιώτη Βελέντζα που κράτησε στην κορυφή του κόσμου επί σειρά ετών τον Απόστολο Χρήστου και πανηγύρισε μαζί του το ασημένιο ολυμπιακό μετάλλιο το 2024 στο Παρίσι;

Ιστορία γράφει και ο νυν ομοσπονδιακός προπονητής Ακης Οικονόμου. Πήρε από το χέρι τον Κριστιάν Γκολομέεβ και τον κατέστησε έναν από τους καλύτερους σπρίντερ όλων των εποχών, χαρίζοντας στην Ελλάδα παγκόσμια και ευρωπαϊκά μετάλλια. Και δεν είναι μόνο ο Γκολομέεβ, είναι πολλά παιδιά που έχει στα χέρια του σήμερα ο Οικονόμου, άτομα που διακρίνονται σε κορυφαίο επίπεδο.

Παράδοση δεκαετιών έχει δημιουργήσει στην προπονητική της κολύμβησης η οικογένεια Νικολόπουλου. Αρχικά ο Γιώργος Νικολόπουλος, ως καθηγητής του τμήματος κολύμβησης του Πανεπιστημίου της Αθήνας και στη συνέχεια ο γιος του Αλέξανδρος, που στήριξε την προσπάθεια του πρωταθλητή μας Ανδρέα Βαζαίου.

Μεγάλος δάσκαλος της κολύμβησης αποτέλεσε τα τελευταία 50 χρόνια ο Μάρκος Μανταλούφας, ο οποίος το 2025 πήρε την απόφαση να εγκαταλείψει την προπονητική.

Άξιος αναφοράς με ποιοτική παρουσία σε πολλούς συλλόγους του κέντρου είναι ο νυν διευθυντής κολύμβησης στην ομοσπονδία, ο Βαγγέλης Κοζομπόλης. Είναι αυτός που κρατά τα ηνία του αθλήματος από το 2021 έως σήμερα, ενώ προηγουμένως παρήγαγε σπουδαίο έργο σε συλλόγους όπως ο Πανελλήνιος, ο ΑΟ Παλαιού Φαλήρου και ο ΑΝΟ Αργυρούπολης.

Σπουδαίο έργο επιτελούν τις τελευταίες δεκαετίες τα αδέλφια Γιώργος και Δημήτρης Δαμασιώτης. Έχουν καταστήσει τον Ωκεανό υπολογίσιμη δύναμη με κατακτήσεις διαδοχικών πανελληνίων πρωταθλημάτων, ενώ έχουν αναδείξει κολυμβητές υψηλού επιπέδου. Εδώ θα πρέπει να γίνει επίσης αναφορά σε προπονητές που έχουν δείξει την ποιότητα τους όπως ο Μίλτος Κανελλόπουλος (Πανελλήνιος, ΑΝΟΓ), ο Δημήτρης Αθυμαρίτης (ΚΟΕ και πολλά σωματεία), ο Αλέκος Χατζηγιαννάκης (ΓΣΠ, ΟΦΝΙ), ο Γιάννης Ορφανίδης (Ηλυσιακός, ΓΣΠ) και ο Παναγιώτης Καλογερόπουλος (Χαϊδάρι). 

Η νέα γενιά των Ελλήνων προπονητών είναι εξίσου σημαντική. Δάσκαλοι που μεγαλώνουν σωστά τα παιδιά και τα οδηγούν σε διακρίσεις. Την γενιά αυτή εκφράζουν ο Στέφανος Ζαφειριάδης (Προπονητής του Σίσκου), ο Αλέξανδρος Μοράρης (προπονητής του Δημήτρη Μάρκου), ο Δημήτρης Παπαχαριζάνου (Ροή), ο Διονύσης Παπαδάκης (ΑΟΠΦ), η Βασιλική Μπακούση (Βασίλης και Νίκος Κακουλάκης) ο Γιώργος Σούρδης (Βασιλάκη, Χουρδάκης), ο Τάσος Καλλιτσάρης (Ντουμας), ο Τάσος Καράμπελας (Ντουντουνάκη - Δημητριάδης). 

Η ιστορία της Θεσσαλονίκης στην κλασική κολύμβηση καταγράφεται από την δεκαετία του 30. Όμως η πόλη κινήθηκε σε πρωταγωνιστικούς ρυθμούς μετά την δεκαετία του 70 και ανέδειξε προσωπικότητες στην προπονητική. Ο Χρήστος Γαρέφης ήταν εκείνος που οδήγησε τον ΠΑΟΚ στην κατάκτηση του πανελληνίου πρωταθλήματος ανοικτής κατηγορίας το 1987 στην Καλαμάτα. Δίπλα του ο Γιώργος Τσαλής, ο οποίος πέραν του ΠΑΟΚ, κατέστησε πρωταθλητή κατηγοριών επί σειρά ετών τον σύλλογο Άλμπατρος Θεσσαλονίκης. Ο Γιώργος Τσαλής μετέπειτα υπηρέτησε τον χώρο ως καθηγητής Πανεπιστημίου. Στην Θεσσαλονίκη διέπρεψαν οι Βαγγέλης Βούλτσος και Χρυσάφης Βαγγελακάκης που αναφέρθηκαν ανωτέρω, καθώς επίσης ο Τάσος Παπαδόπουλος και ο Γιώργος Μαυρίδης (Αρης Θεσσαλονίκης), ο Τάσος Χατζηγεωργίου και ο Γιώργος Αδάμ (ΠΑΟΚ), ο Δημήτρης Λούπος και ο Μίλτος Χαλκιάς (Ηρακλής), ενώ τον δρόμο έδειξαν στην συμπρωτεύουσα προσωπικότητες όπως οι Γαβριήλ Φλεμετάκης, Γιώργος Αμοιρίδης, Σεραφείμ Αλεξίου, Θωμάς Νικοδέλης.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ‘50 οι Έλληνες παράγοντες προσέφεραν δουλειά σε ξένους προπονητές, μερικοί εκ των οποίων ασχολούντο παράλληλα με την κολύμβηση και την υδατοσφαίριση. Πολλά τα ονόματα που παρέλασαν από τον χώρο. Αλησμόνητος παραμένει ο Γιουγκοσλάβος Βίγκο Τσβιέτκοβιτς, που ήταν επί σειρά ετών στον Παναθηναϊκό και στον ΝΟΠ και ο Μίλο Λούσιτς στον Ολυμπιακό και τον ΝΟ Πατρών. Ο Βούλγαρος Ιβάν Ντότσεφ στον Άρη και στον Βόλο, ο Σάσα Σπίτσεφ στην Ξάνθη και στον ΟΦΘ, ο Ούγγρος Άκος Τοτ (ΚΟΕ), ο Βρετανός Κλάιβ Ράστον (ΚΟΕ), και οι Αμερικανοί του 70, ο Γκάρι Ιλμαν, ο Μάϊκ Χέστινγκς και ο Λάρσον, που συνεργάστηκαν με τον Ολυμπιακό και την Ομοσπονδία. Στην Κρήτη προσέφερε υπηρεσίες ο Τσβετάν Γκολομέεβ, πρωταθλητής Βουλγαρίας και πατέρας του Κριστιάν, που έφυγε νέος από την ζωή. Τις τελευταίες δεκαετίες βρέθηκαν στην χώρα μας ποιοτικοί ξένοι τεχνικοί όπως ο Βόϊκο Ράτσε (ΚΟΕ) ο Σάσα Παυλίσεβιτς (ΚΟΕ), ο Μίρκο Μίρκοβιτς και η Ντάρια Αλάουφ (ΓΝΟ Αρης).

Η επαρχία; Τι ρόλο έπαιξαν οι επαρχιακοί σύλλογοι; Ποιους Έλληνες προπονητές ανέδειξαν; Ποια ονόματα πέρασαν στην ιστορία;

Ας ξεκινήσουμε από την Πάτρα, μια πόλη που προσέφερε πολλά στον υγρό στίβο της χώρας. Πρώτος και καλύτερος ο Χρήστος Σβολόπουλος την δεκαετία του 30! Ο Χρήστος ήταν ένας από τους μεγαλύτερους στην ιστορία του αθλήματος, μετέπειτα δημοσιογράφος και πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αθλητικού Τύπου (ΠΣΑΤ). Στην συνέχεια την σκυτάλη πήρε ο Βίγκο Τσβιέτκοβιτς προερχόμενος από τον Παναθηναϊκό και ακολούθησαν ο Θοδωρής Μπλούδρος, ο Δ. Καβαλιέρος, ο Χρήστος Παπαρροδόπουλος που στην συνέχεια έφυγε για τον εξωτερικό όπου διέγραψε λαμπρή καριέρα και ανέδειξε Ολυμπιονίκες και ο Γιώργος Λεκάκης (Ομοσπονδιακός). Από εκείνους που παρέμειναν επί σειρά ετών στον χώρο είναι και ο Σταυρος Νταλαχάνης, ενώ είναι αισθητή η παρουσία του Λευτέρη Μήτρακα που φροντίζει πάντα η Νόρα Δράκου να είναι στο προσκήνιο και να διαπρέπει σε διεθνές επίπεδο και της Λίνας Μαστροπάσκουα. 

Στην Κρήτη αξιομνημόνευτη είναι η παρουσία του Κώστα Τζιλιβάκη που εργάστηκε άοκνα και έφτασε στο σημείο να αναδείξει παγκόσμιους πρωταθλητές (Απόστολος Παπαστάμος) που σημείωσαν παγκόσμια ρεκόρ εφήβων! Ο Κώστας περνάει στην ιστορία ως ένας από τους πιο παραγωγικούς προπονητές της ιστορίας. 

Στον Βόλο πολλοί οι πρωταγωνιστές του χθες και του σήμερα. Ο Βασίλης Κοκολιός, ο Νίκος Πράντζος, ο Λευτέρης Χατζηστάμου, ο Βασίλης Κατσικόπουλος, ο Στάθης Μέμος, ο Κώστας Καμπέρης.

Στην Κέρκυρα ποιος θα μπορούσε να λησμονήσει τον Παναγιώτη Μαρκόπουλο; Επί σειρά ετών υπεύθυνος κολύμβησης στην ΕΚΟΦ την δεκαετία του 80. Έφυγε γρήγορα από την ζωή.

Μνημονεύουμε επίσης άλλα παιδιά της ελληνικής επικράτειας όπως τους: Θοδωρή Πλάτανου και Νακέλη (Μυτιλήνη), Κώστα Γκούβερη (Ναύπλιο), Λεωνίδα Σαραντίδη (προπονητή και δημοσιογράφο στην Θεσσαλονίκη και στα Άσπρα Σπίτια), Γιώργο Χουζούρη (Ηρακλής), Τζένη ΣΩΤΗΡΙΟΥ (Αρης Θ), Γιώργο Τηλιγαδά (Αλεξανδρούπολη), Τάσο Τασκούδη (Θεσσαλονίκη), Βαγγέλη Παπαδάκη (Ρέθυμνο), Στάθη Μπακολιά (Καλαμάτα), Σταμάτη Μαρινέλο (Καλαμάτα - Χαλκίδα), Μιχάλη Σαμπάνη (Σέρρες), Στέργιο Συλαίο (Σέρρες), Στέφανο Κατσιλιάνο (Καβάλα), Κώστα Τόμπρο (Κερκυρα), Βίλη Τζίβα (Κέρκυρα). 

Χαιρετίζουμε τέλος την παρουσία στον χώρο μας σπουδαίων ανθρώπων που υπηρέτησαν την προπονητική σε συλλόγους του κέντρου, αρχίζοντας από τους παλιούς και φτάνοντας στους νεότερους. Ντικ Μπρούσαλης (ΑΟΠΦ), Μοναστηριώτης (Φοίνικας Πειραιά), Δημήτρης Ανάργυρος (ΑΟΠΦ), Ανδρέας Γκιουζέλης, Μάκης Χαρίτος (Ολυμπιακός) Γιάννης Λελάκης (Παναθηναϊκός), Βασίλης Κωστουλάκος (ΑΟΠΦ), Λάκης Τσαντάς (Εθνικός Π - μετέπειτα θρύλος της διαιτησίας στο πόλο), Δημήτρης Κομητούδης (ΕΓΣ), Γιάννης Ζομπανάκης (ΝΟΒ), Διονύσης Πληθάκης (ΤΕΦΑΑ), Στράτος Κουφέλης (ΑΟΠΦ), Πάρης Καλτσίδης (ΑΝΟΓ, Κόρινθος, Ναύπλιο), Νίκος Μόρφης (ΕΓΣ), Νίκος Κομποδιέτας (Νίκαια), Αντώνης Μουδάτσος (Ολυμπιακός), Κυριάκος Αντωνιάδης (ΝΟ Καλαμακίου, Αρίωνας, ΚΟΕ), Πόπη Κουφέλη (ΑΟΠΦ - ΑΝΟΓ), Αλέκα Γιαννάκου (Παναθηναϊκός - ΚΟΠΙ), Γιάννης Αλεξάκης (Πανιώνιος - Μίλωνας), Κώστας Μπέκας (Περιστερι - Πανιώνιος - Ηλιούπολη), Γιάννης Ριζόπουλος (ΑΝΟΓ - Εθνικός), Γιάννης Μηλιδάκης (Παναθηναϊκός), Νίκος Σίδερης (ΚΟΠ), Αντώνης Μήλας (Αιγάλεω), Γιώργος Βάλλας (Κολλέγιο ΝΤΕΡΗ - ΚΟΕ).

Πηγή: KOEmag