Αυτοάνοσα και δερματικά νοσήματα στην 3 η ηλικία

Το αυτοάνοσο νοσήματα είναι μία παθολογική κατάσταση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στο σώμα μας. Το ανοσοποιητικό σύστημα μας προστατεύει από βακτήρια και ιούς. Όταν αντιλαμβάνεται την παρουσία ξένων στοιχείων, ενεργοποιεί τα λευκά αιμοσφαίρια και απελευθερώνει αντισώματα που τους επιτίθονται. Φυσιολογικά, το ανοσοποιητικό μας σύστημα διακρίνει τη διαφορά μεταξύ ξένων κυττάρων και των κυττάρων του οργανισμού μας.

Σε μια αυτοάνοση ασθένεια, το ανοσοποιητικό σύστημα θεωρεί ξένα μέρη του σώματός μας τις αρθρώσεις, έναν αδένα ή το δέρμα κλπ. Απελευθερώνει αυτοαντισώματα και στέλνει λευκά αιμοσφαίρια που επιτίθενται στα υγιή κύτταρα. Η συνεχής επίθεση του ανοσοποιητικού οδηγεί σε χρόνια φλεγμονή στα όργανα και στους ιστούς που δέχονται την επίθεση και σταδιακά καταλήγει στη διαταραχή της λειτουργίας και στην καταστροφή τους. Ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα στοχεύουν μόνο ένα όργανο. Ο διαβήτης τύπου 1 βλάπτει το πάγκρεας. Άλλες ασθένειες, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρο το σώμα.

Συχνότητα εμφάνισης αυτοάνοσων νοσημάτων και 3η ηλικία

Όπως φαίνεται από τις επιδημιολογικές καταγραφές, ο πληθυσμός της τρίτης ηλικίας αναμένεται στις επόμενες δεκαετίες να διπλασιαστεί, ή ακόμη και να τριπλασιαστεί, αποτελώντας ένα μεγάλο τμήμα των ασθενών με τους οποίους απασχολούνται οι ειδικοί. Συγχρόνως ο πληθυσμός αυτός είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος, εξ’ αιτίας ανοσολογικών, μορφολογικών ή και λειτουργικών διαταραχών της επιδερμίδας. Συνεπώς, μεταβάλλεται η κλινική εικόνα συνήθων δερματικών διαταραχών, δυσκολεύοντας ενδεχομένως τη διάγνωση και την αντιμετώπιση.

Ποια είναι η πιο συχνή αυτοάνοση νόσος στην 3η ηλικία;

Το δέρμα των ατόμων της τρίτης ηλικίας παράγει μικρότερη ποσότητα σμήγματος και συγκρατεί λιγότερο νερό στο εσωτερικό του, εξ αιτίας της διαταραχής του φραγμού της επιδερμίδας. Το αποτέλεσμα είναι να ξηραίνεται και να αναπτύσσεται κνησμός, ο οποίος συχνά αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τους ανθρώπους αυτούς. Επίσης, η επούλωση τραυμάτων και ελκών καθυστερεί και συνήθως απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα.

Ο κνησμός μπορεί να είναι είτε διακοπτόμενος και ήπια ενοχλητικός είτε συνεχής και να διαταράσσει τον ύπνο και την ηρεμία του ατόμου. Συνήθως εντοπίζεται στο τριχωτό της κεφαλής, στην πλάτη και στα πόδια. Η συχνότητα του γεροντικού κνησμού εξαρτάται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Η πιο συνηθισμένη αιτία κνησμού στους ηλικιωμένους είναι η ξηρότητα του δέρματος, που επιδεινώνεται από το συχνό πλύσιμο µε σαπούνι και ζεστό νερό ενώ μπορεί να οφείλεται και σε αγχώδεις διαταραχές. Η πιο συχνή συννοσηρότητα είναι τοπικές δερματικές παθήσεις, όπως η ατοπική δερματίτιδα, η νευροδερματίτιδα και το έκζεμα.

Οι εκδηλώσεις της χρονογήρανσης και της φωτογήρανσης στο πρόσωπο βελτιώνονται με την εφαρμογή φαρμακευτικών σκευασμάτων και επεμβατικών μεθόδων. Οι βακτηριδιακές, ιογενείς και μυκητιασικές λοιμώξεις, όπως και οι παρασιτώσεις εμφανίζονται με έντονα συμπτώματα που επηρεάζουν τις θεραπευτικές αποφάσεις. Τα πομφολυγώδη αυτοάνοσα νοσήματα διαδράμουν διαφορετικά από ασθενείς άλλων ηλικιών. Τα νοσήματα των ονύχων, των τριχών και οι όγκοι του δέρματος παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα στα άτομα της τρίτης ηλικίας. Ορισμένες φορές, πρέπει να αντιμετωπισθούν με ιδιαίτερο τρόπο και θεραπευτικούς συνδυασμούς.

Άλλες συχνές δερματικές βλάβες στους ηλικιωμένους

Ένα από τα δερματικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτοµα άνω των 65 ετών είναι οι ακτινικές υπερκερατώσεις, οι οποίες είναι προκαρκινικές βλάβες. Εμφανίζονται στο τριχωτό της κεφαλής, στα αυτιά, στο πρόσωπο και στη ραχιαία επιφάνεια των χεριών. Κυρίως δηλαδή σε περιοχές που εκτίθενται στον ήλιο, ο οποίος αποτελεί τη βασική αιτία εμφάνισής τους. Μοιάζουν σαν λεπιδώδεις πλάκες µε κρούστες, οι οποίες εάν δεν θεραπευτούν, υπάρχει η πιθανότητα να εξελιχθούν σε επιθηλιώµατα (κακοήθεια του δέρματος).

Οι σµηγµατορροϊκές υπερκερατώσεις θεωρούνται από τις πιο συνηθισμένες δερματικές βλάβες για τα άτοµα άνω των 65 ετών. Πρόκειται για καλοήθεις βλάβες του δέρματος (µη καρκινικές) που σχετίζονται µε κληρονομική προδιάθεση. Δεν είναι μεταδοτικές από άτοµο σε άτομο και είναι ασυµπτωµατικές. Περιστασιακά, µετά από τραυματισμό, µπορεί να παρουσιάσουν φαγούρα, αιμορραγία, πόνο, ερυθρότητα ή κρούστα.

Θεραπευτική αντιμετώπιση δερματικών νοσημάτων 3ης ηλικίας

Η θεραπευτική προσέγγιση γίνεται ακόμη δυσκολότερη από την παρουσία και άλλων παθολογικών διαταραχών που επιπλέκουν τους ποικίλους θεραπευτικούς χειρισμούς. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ελέγχεται ο ασθενής και για άλλες παθήσεις, οι οποίες μπορεί να αποτελούν αιτία του κνησμού, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις που ο κνησμός είναι εκδήλωση μίας σοβαρής κατάστασης. Μπορεί δηλαδή να οφείλεται σε νεοπλάσματα (π.χ. κακοήθη λεμφώματα).

Γι’ αυτό και δερματικά νοσήματα, ακίνδυνα σε άλλες ηλικίες, είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές της υγείας των ηλικιωμένων ασθενών. Ωστόσο η θεραπευτική αντιμετώπισή τους περιλαμβάνει βασικές – ζωτικές παρεμβάσεις για κάθε ηλικίας ασθενείς με δερματικά προβλήματα.

• Ενυδάτωση: Η επαρκής από στόματος ενυδάτωση και η τακτική ενυδάτωση με κατάλληλα προϊόντα βοηθάει στην διατήρηση της υγρασίας του δέρματος και στην μείωση του κνησμού.

• Αλλαγή ή φροντίδα των καθημερινών συνηθειών: Οι ασθενείς, που υποφέρουν από κνησμό, πρέπει να διατηρούν κοντά τα νύχια τους, να αποφεύγουν αλλεργιογόνα υφάσματα και την επαφή µε απορρυπαντικά ή οποιαδήποτε άλλη ουσία τους επηρεάζει.

• Φροντίδα του δέρματος: Η προσεκτική φροντίδα του δέρματος, όπως η χρήση σαπουνιών για ευαίσθητες επιδερμίδες και η αποφυγή σκληρών καθαριστικών, βοηθάει στην μείωση της φλεγμονής.

• Προστασία από τον ήλιο: Η χρήση αντηλιακού και η αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο βοηθάει στην πρόληψη της εμφάνισης προκαρκινικών βλαβών και κηλίδων γήρατος (συχνό φαινόμενο στους ηλικιωμένους ασθενείς).

• Εξέταση από δερματολόγο: Σε οποιαδήποτε περίπτωση αλλαγών στην εικόνα του δέρματος, η επίσκεψη σε δερματολόγο για την εξέταση και θεραπεία των δερματικών προβλημάτων είναι απαραίτητη και δε θα πρέπει να αμελείται.