«ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΚΑΤΕΒΑΖΩ;» (ΜΕΡΟΣ B’): ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

0
1297

Ήρθε η στιγμή για την κούρσα μου. Νιώθω καλά στο νερό, δεν έχασα προπονήσεις όλη τη χρονιά, πρόσεξα τη διατροφή μου, ξεκουραζόμουν αρκετά. Ήρθε η στιγμή για το μεγάλο ρεκόρ, ήρθε η στιγμή για τη διάκριση. Θέλω ένα μετάλλιο…

Πάλι η κούρσα μου ήταν αργή. Από την αρχή αισθανόμουν κούραση και οι άλλοι κολυμβητές διατήρησαν γρήγορο ρυθμό μέχρι το τέλος. Όχι απλά δεν πάω για μετάλλιο, δεν πέρασα ούτε στον τελικό… Γιατί δεν κατεβάζω;

Στο Α’ μέρος του άρθρου αναφέρθηκαν μερικές αιτίες που προκαλούντο ερώτημα «Γιατί δεν κατεβάζω;» και αναλύθηκαν οι εσωτερικοί παράγοντες, δηλαδή σκέψεις που συνηθίζουν να κάνουν οι αθλητές πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τους αγώνες ή τις προπονήσεις. Όπως είχε αναφερθεί είναι μια δύσκολη στιγμή για τον αθλητή διότι ο αγώνας για τον οποίο προετοιμαζόταν όλη τη χρονιά άφησε μια πικρή γεύση.

Στο Β’ μέρος θα αναλυθούν μερικοί εξωτερικοί παράγοντες που αφορούν λόγια και πράξεις δεύτερων προσώπων στη ζωή των αθλητών και είναι πιθανό να επηρεάσουν την απόδοσή τους τη στιγμή των αγώνων.

  • Γονείς

Οι γονείς είναι το στήριγμα στην αθλητική πορεία των αθλητών/ριων παρέχοντας σε αρκετές περιπτώσεις την ψυχολογική υποστήριξη και τα υλικά αγαθά που χρειάζονται. Τι συμβαίνει όμως όταν οι δύο προαναφερόμενοι παράγοντες αποτελούν κομμάτι πίεσης για τους αθλητές;

Ψυχολογικό κομμάτι

Η ψυχολογία είναι μία παράμετρος που αφορά τις σκέψεις όπου οι αθλητές κάνουν πριν από σημαντικούς αγώνες ή κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας τους. Οι σκέψεις επιδρούν στην απόδοση των αθλητών ανάλογα με το περιεχόμενο και την επαναληψιμότητά τους θετικά ή αρνητικά. Συνήθως, επαναλαμβανόμενες συζητήσεις για τους στόχους των αθλητών και κριτικές για τεχνικά και προπονητικά ζητήματα από τους γονείς δημιουργούν σκέψεις ανασφάλειας στο μυαλό των αθλητών, ιδιαίτερα εάν είναι ανήλικοι.

Το αποτέλεσμα είναι ο προπονητής να νομίζει πως έχει έναν έτοιμο φορμαρισμένο αθλητή (βάση της εικόνας του στην προπόνηση), όμως με το πέρασμα των ημερών και όσο πλησιάζουν οι αγώνες στόχος, ο αθλητής αρχίζει να υποβάλλει τη σκέψη του στη διαδικασία πως δεν είναι έτοιμος και πως έχει αρκετές αδυναμίες. Έτσι, δημιουργούνται στον αθλητή ανασφάλειες για το αν θα είναι αποδοτικός στους αγώνες και δοκιμάζει νέες κινήσεις μέσα στο νερό. Συνεπώς, συζητήσεις για ζητήματα στόχων και προπονητικής πρέπει να γίνονται μόνο με τον προπονητή και φυσικά ποτέ λίγο πριν από τους αγώνες στόχο.

Υλικό κομμάτι

Α’ περίπτωση

Γονιός: Αν η απόδοσή σου είναι αυτή που βάλαμε στοίχημα, θα σου αγοράσω…

Αθλητής (θετικό αποτέλεσμα): Τα κατάφερα! Κέρδισα το στοίχημα και θα μου αγοράσουν οι γονείς μου το… Τι να ζητήσω την επόμενη φορά; Α! ναι, θα ζητήσω αυτό το ακριβό…

Γονιός: Είναι δύσκολο να στο αγοράσω κοστίζει αρκετά…

Αθλητής: Δεν πήγα καλά στους αγώνες. Εντάξει, έτσι κι αλλιώς δε θα αποκτήσω αυτό που θέλω…

Β’ περίπτωση

Γονιός: Αν η απόδοσή σου είναι αυτή που βάλαμε στοίχημα, θα σου αγοράσω…

Αθλητής (αρνητικό αποτέλεσμα): Ωχ… ξανά δεν κατάφερα να πετύχω την επίδοση που συμφώνησα με τους γονείς μου για να κερδίσω το στοίχημα. Μπαμπά, μαμά δε γίνεται να μου το αγοράσετε; Ήμουν κοντά.

Γονιός: Το στοίχημα είναι στοίχημα…

Αθλητής: Δεν πήγα καλά στους αγώνες. Δε θα αποκτήσω αυτό που θέλω, είναι δύσκολο να τα καταφέρω…

                Στους δύο διαλόγους που περιγράφηκαν γίνεται αντιληπτό πως αργά ή γρήγορα η κατάληξη θα είναι η απογοήτευση (πλην ελάχιστων εξαιρέσεων). Συνεπώς, μπορεί το δέλεαρ του υλικού βραβείου να έχει τρομερή ισχύ βραχυπρόθεσμα, όμως αποδυναμώνονται μακροπρόθεσμα παράγοντες όπως: α) ο πραγματικός σκοπός της συμμετοχής ενός αθλητή σε ένα άθλημα και β) τα κίνητρα που δίνει ο προπονητής στον αθλητή. Αποτέλεσμα είναι να δημιουργούνται προσδοκίες και πίεση για την αποδοτικότητα του αθλητή.

Άρα, η χρήση των υλικών αγαθών ως κίνητρο αποδοτικότητας είναι προτιμότερο να αποφεύγεται ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία. Φυσικά, όσο μεγαλώνει το επίπεδο και η ηλικία του αθλητή, η χρήση των υλικών αγαθών αποκτά την πραγματική του σημασία και από κίνητρο αποδοτικότητας μετατρέπεται σε μέσο αποδοτικότητας δίνοντας τη δυνατότητα στον αθλητή να συνεχίσει να ασχολείται με το άθλημα που αγαπάει.

  • Διαδίκτυο

                Η γνώση είναι δύναμη… τι συμβαίνει όμως όταν πέσει σε χέρια που δε μπορούν να τη διαχειριστούν ή είναι παρωχημένη; Αρκετοί γονείς αλλά και αθλητές παρακολουθούν μέσα από διάφορες διαδικτυακές σελίδες τις επιδόσειςτων άλλων αθλητών. Η σύγκριση με άλλους αθλητές και η αυθεντία που αποκτούν σχετικά με το ποια αγωνίσματα είναι ιδανικά διαταράσσουν την ηρεμία του αθλητή και φέρνουν σε ρήξη τις σχέσεις των γονιών με τον προπονητή και του αθλητή με τον προπονητή. Συνεπώς είναι καλό να ενημερώνεται και να μαθαίνει κάποιος γονιός, όμως τα στοιχεία και τα συμπεράσματα από τις αναζητήσεις που πραγματοποιεί είναι προτιμότερο να μένουν μόνοστις σκέψεις του και όχι στα αυτιά του αθλητή. Όσον αφορά τους αθλητές,η ενημέρωση για άλλους αθλητές και για τα αγωνίσματα που είναι αποδοτικότεροιμπορούν να γίνουν πεδίο αναζήτησης μόνο εάν το θεωρεί απαραίτητο ο προπονητής να γίνει (ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία).

  • Προπονητής       

                Ο προπονητής/ρια στον αθλητικό χώρο αποτελεί τον «γονιό» των αθλητών/ριων. Παρόλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η σχέση μπορεί να διαταραχθεί εξαιτίας προπονητικών παραμέτρων που ο προπονητής μπορεί να μην προέβλεψε ή εξαιτίας της δυσαρέσκειας του ίδιου του αθλητή από την αντιμετώπιση του προπονητή προς εκείνον/η.

Προπονητικές παράμετροι

Οι καθημερινές προπονήσεις είναι αποτέλεσμα ενός μακροχρόνιου σχεδιασμού. Οι εντάσεις και τα μέτρα που χρησιμοποιούνται καθημερινά στις προπονήσεις μπορεί στο μέγιστο ή στο ελάχιστο της χρήσης τους να είναι άστοχες ως προς τη βελτίωση του αθλητή. Συνεπώς, είναι απαραίτητο οι προπονητές να αναζητούν συνεχώς εάν ο σχεδιασμός τους βαδίζει σωστά (με προϋπόθεση ο αθλητής να ακολουθεί επακριβώς το πρόγραμμα).

Δυσαρέσκεια του αθλητή/ριας

Η περίπτωση της δυσαρέσκειας του ίδιου του αθλητή εξαιτίας της συμπεριφοράς του προπονητή μπορεί να οφείλεται: α) στη σημασία που δίνει κυρίως στους καλύτερους αθλητές της ομάδας, β) στη συμπεριφορά του όταν κάποιος αθλητής δεν πετυχαίνει έναν στόχο και γ) στην αντίληψη του ίδιου του αθλητή ότι η προπόνηση που κάνει δεν τον ωφελεί (αυτό ανήκει κυρίως σε μεγαλύτερης ηλικίας αθλητές). Τέτοιες περιπτώσεις συνήθως αντιμετωπίζονται με διάλογο και παρουσίαση των προβληματισμών του αθλητή στον προπονητή. Χρέος του προπονητή είναι να ακούσει και να εξηγήσει την κατάσταση.

Θα κατεβάσω τελικά;

Ο εγκέφαλος είναι ένα σύνθετο όργανο όπου μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του σώματος και κατά προέκταση την απόδοση ανάλογα με τα ερεθίσματα που δέχεται.Σύμφωνα με τα δύο μέρη του άρθρου που αναλύθηκαν τα ερεθίσματα που μπορεί να δεχθεί ένας αθλητής είναι αρκετά τόσο από την ίδια του τη σκέψη, όσο και από τις σκέψεις και ενέργειες του περίγυρού του. Συνεπώς, θα κατεβάσεις την επίδοσή σου, όμως για να πετύχεις αυτό που θες προσπάθησε να συζητάς και να στρέφεις που και που το βλέμμα σου και σε άλλα κομμάτια της ζωής. Θυμήσου! Κάνεις κάτι που αγαπάς και αν θες να γίνεις αποδοτικός πρέπει να αποφεύγεις να πιέζεσαι και να αγαπάς τον εαυτό σου ανεξάρτητα με το αποτέλεσμα διότι πάντα θα δίνεις το μέγιστο των δυνατοτήτων σου.

Παπαδημητρίου Κωνσταντίνος, MSc

Υποψήφιος διδάκτορας ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ

Προπονητής κολύμβησης ΑΣ ΑΡΗΣ